[serious] Kyiv đã nối lại chiến dịch drone vào hạ tầng lọc dầu Nga, đánh ba nhà máy trong ba đêm liên tiếp. Đêm 30 tháng 10 là nhà máy Novokuybyshevsk của Rosneft ở vùng Samara, sau đó là khu công nghiệp Ufa nơi có nhà máy Bashneft-Novoil, và đêm 1 tháng 11 là NORSI của LUKOIL ở Kstovo — một trong những nhà máy lớn nhất của Nga. Ba cơ sở này cộng lại có thể chế biến khoảng 33 triệu tấn dầu thô mỗi năm, tương đương 10% công suất lọc của Nga. Đáng chú ý là động thái này chấm dứt khoảng lặng gần hai tuần sau áp lực từ Washington, và được đẩy lên đúng hai ngày trước bầu cử giữa kỳ Mỹ.

[analytical] Và cần đọc cho đúng bản chất cú sốc này. Thiệt hại tập trung vào phân xưởng xử lý diesel, cụ thể là hydrotreater tại Novokuybyshevsk — nghĩa là mất công suất sản phẩm tinh chế chứ không phải mất dầu thô. Nếu Nga đẩy dầu thô chưa lọc ra xuất khẩu thì dầu thô có thể hạ nhiệt trong khi diesel và cước vận tải vẫn leo. Nhìn Brent hay nhìn giá dầu để suy ra lạm phát là đọc sai cả hai chiều. Chính PMI Australia tháng 10 đã ghi nhận thời gian giao hàng của nhà cung cấp kéo dài nhất kể từ giữa năm 2022, và giá đầu vào tăng nhanh nhất kể từ tháng 6.

[calm] Bức tranh Australia đáng chú ý vì nó phơi ra đúng cái mẫu hình đó. Chỉ số PMI sản xuất của S&P Global tháng 10 đứng nguyên ở 49,6 điểm, tháng thu hẹp thứ hai liên tiếp, trong khi đơn hàng mới giảm nhanh nhất kể từ tháng 12 năm 2024. Nhưng giá bán lại tăng trở lại lần đầu sau năm tháng, và tốc độ tăng đã cao hơn mức trung bình của chuỗi. Doanh nghiệp nêu hai nguyên nhân: lãi suất cao hơn và gián đoạn vận tải liên quan tới chiến sự Trung Đông. Đúng bối cảnh Ngân hàng Dự trữ Australia được dự báo tăng lãi suất trong ngày 3 tháng 11.

[analytical] Và đây là điểm thị trường đang đọc sai. Fed giữ 3,75 đến 4,00% với hai phiếu đòi tăng, BoJ giữ 1,25% với một phiếu đòi lên 1,5%, RBA chuẩn bị tăng — nhưng áp lực không đến từ đồng đô la. DXY chỉ ở 101,96 điểm, phân vị 47% của năm năm. Thứ ở phân vị 97% là lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm, 4,929%, và lãi suất thực kỳ hạn 10 năm, 2,589%. Đây là thắt chặt qua bù đắp kỳ hạn và lãi suất thực, loại thắt chặt mà can thiệp tỷ giá không chặn được, chỉ hứng chịu.

[calm] Song song đó, hai thước đo sản xuất của Trung Quốc đang tách nhau. Số liệu chính thức của Cục Thống kê quốc gia công bố hôm thứ Bảy rơi về 49,3 điểm từ 50,1, thấp hơn nhiều so với dự báo 50,0, và đơn hàng xuất khẩu mới xuống 48,7. Chỉ số tư nhân RatingDog do S&P Global tổng hợp công bố sáng nay được dự báo chỉ giảm nhẹ về 51,6 từ 52,1. Chênh lệch này nằm ở phương pháp: mẫu 650 doanh nghiệp nghiêng xuất khẩu, thu thập nửa cuối tháng, so với hơn 3.000 doanh nghiệp của mẫu chính thức.

[thoughtful] Và có một tin nhỏ hơn nhưng cùng một câu chuyện. Tại Bắc Australia, nhà phát triển Energy North đã bỏ mốc khởi động tháng 6 năm 2028 cho Project Ares, trung tâm dữ liệu 1 gigawatt chạy khí và mặt trời, sau khi cơ quan môi trường vùng treo thời hạn bảy tuần và nêu mười tác động tiềm tàng, kèm nhận định rằng họ có độ tin cậy thấp rằng các biện pháp đề xuất xử lý được tác động. Trước đó NextDC hoãn mở rộng ở Melbourne vì thiếu điện, Goodman rút dự án Sydney. Nút thắt của hạ tầng AI đã dịch từ chip sang đất, nước, giấy phép và điện.

[serious] Việt Nam nằm ngay trên đường truyền dẫn đó. Chín tháng, xuất khẩu sang Mỹ đạt 140 tỷ đô la, trong đó nhóm máy vi tính, sản phẩm điện tử và linh kiện là 45,7 tỷ, tăng gần 51% so cùng kỳ và chiếm 32,6% kim ngạch sang Mỹ. Nhưng cùng lúc, Tổng thống Donald Trump nói hôm Chủ nhật rằng Mỹ và Canada đã có, đúng nguyên văn, một khái niệm về thỏa thuận thương mại, sau khi trao đổi với Thủ tướng Mark Carney — không nêu mức thuế nào, không có lịch trình, hai ngày trước bầu cử giữa kỳ.

[analytical] Thị trường nên chiết khấu tiêu đề đó cho tới khi có văn bản, nhưng tín hiệu thật thì rõ: Washington đang đàm phán song phương theo quy mô thặng dư. Tranh chấp Mỹ - Canada tính bằng hàng tỷ đô la, còn thặng dư hàng hóa của Việt Nam với Mỹ khoảng 122,6 tỷ. Và hãy nhìn phần thưởng của hàng rào thuế quan: thép cuộn cán nóng Mỹ 1.347 đô la một tấn, thép Trung Quốc khoảng 445 đô la — chênh gần ba lần. Dòng thép Việt vào Mỹ chín tháng tăng hơn 82% về lượng chính là đối tượng tự nhiên của một cuộc điều tra sau bầu cử.

[calm] Về trong nước, hai con số mới. Ngày 31 tháng 10, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước công bố dư nợ tín dụng toàn nền kinh tế vượt 20,9 triệu tỷ đồng, tăng khoảng 12% từ đầu năm, trong đó hơn 77% vào sản xuất kinh doanh và tín dụng bất động sản tăng 9,8%. Cùng lúc, lãi suất huy động đã tăng 1,42% còn lãi suất cho vay chỉ tăng 0,99% — 43 điểm cơ bản bị nén vào biên lãi ròng. Từ ngày 1 tháng 11, thuế tiêu thụ đặc biệt với xăng về 0%, xăng E5RON92 giảm 1.804 đồng xuống 24.223 đồng một lít; EVN cũng giảm 2% giá điện bình quân về 2.160 đồng một kilowatt giờ.

[thoughtful] Đây là giảm lạm phát bằng giá hành chính, không phải bằng cầu. Cộng hai cú giảm giá xăng và điện, CPI tháng 11 có thể mất khoảng 0,3 điểm phần trăm, nhưng lạm phát cơ bản 4,45% và độ lan tỏa 93% rổ hàng không đổi vì một nghị quyết thuế. Trong khi đó Brent đã vượt ngưỡng 115 đô la của kịch bản rủi ro, và cửa sổ thuế 0% đóng đúng 31 tháng 3 năm sau, tạo điểm gãy cơ học vào tháng 4. Câu hỏi cho ngày mai: PMI sản xuất Việt Nam tháng 10 xác nhận câu chuyện dồn đơn trước bầu cử, hay mở đầu quý trả nợ? Nếu danh mục của quý vị vẫn giả định chi phí vốn hạ trong năm 2027, hãy tự hỏi điều gì xảy ra khi lợi suất 10 năm Mỹ đi từ 4,9% lên vùng 5,3%. Quý vị có thể rà soát độ nhạy đó trên chính danh mục của mình bằng Trợ lý Vega trong ứng dụng Wealth Up.