Bức tranh bước vào phiên sáng nay được định hình từ bên kia bán cầu. Chỉ số giá tiêu dùng tháng 10 của Mỹ tăng 0,4% so với tháng trước, lạm phát lõi tăng 0,3%, đều vượt dự báo. Lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm đã quay lại trên 5%, vàng mất gần 3% về 3.994 USD một ounce, đồng USD mạnh lên. Câu hỏi tôi đặt ra: khi chi phí vốn toàn cầu định giá lại, thị trường trong nước — vốn đang vận động với thanh khoản mỏng nhất nhiều tuần — còn chỗ nào đáng để trú ẩn?

Cần tách thành hai lớp. Lớp thứ nhất là chi phí vốn: lợi suất 10 năm vượt 5% nâng suất chiết khấu của mọi tài sản dài hạn, nên nhóm tăng trưởng dài hơi chịu áp lực trước tiên. Lớp thứ hai là thanh khoản nội tệ, và lớp này đang đi ngược chiều thế giới. Ngân hàng Nhà nước mua ngoại tệ giao ngay quanh 25.500 đồng/USD, đồng thời bơm gần 50.000 tỷ đồng qua hoán đổi kỳ hạn. Nhưng cần nhớ cán cân vãng lai quý II đã thâm hụt 11,1 tỷ USD, dự trữ ngoại hối 87,6 tỷ USD. Nghĩa là thanh khoản này được quản lý chặt, chứ không phải miễn phí.

Và bảng điện phiên qua cho thấy sự thận trọng ấy. VN-Index đóng cửa 1.746,90 điểm, tăng 0,22%, nhưng chỉ số vốn hóa lớn lại giảm 0,3%. Thanh khoản toàn sàn chỉ còn 9.946 tỷ đồng, thấp hơn 21,5% so với bình quân 20 phiên. Độ rộng trên sàn HOSE có 142 mã tăng và 167 mã giảm. Câu hỏi chúng tôi để lại chiều qua về áp lực thoái vốn nội bộ tại Masan và Novaland — thực tế nguồn cung cổ đông nội bộ vẫn hiện diện, nhưng nó chỉ là hệ quả, không phải nguyên nhân khiến thanh khoản co lại.

Điều đáng chú ý là trong một thị trường mỏng như vậy, dòng tiền vẫn có đích đến rõ ràng. Nhóm tiện ích cộng đồng tăng 0,36% và hút ròng 109,7 tỷ đồng từ khối ngoại, cao nhất trong các nhóm ngành. PV Power tăng 1,6% lên 12.700 đồng, khối ngoại mua ròng 78 tỷ đồng, tương đương gần một phần tư tổng giá trị giao dịch của mã trong phiên. Chất xúc tác nằm ở việc khung giá phát điện cho hệ thống pin lưu trữ vừa được ban hành, cộng với việc doanh nghiệp nâng mục tiêu lãi sau thuế năm 2026 lên 4.973 tỷ đồng.

Nhưng tôi muốn phản biện ở đây. Điện lực là ngành có giá bán do nhà nước định đoạt, trần lợi nhuận nằm trong tay cơ quan quản lý. Mức định giá 5 lần lợi nhuận có thể không phải là món hời, mà là mức chiết khấu hợp lý cho giới hạn tăng trưởng đó, cho biên lợi nhuận phụ thuộc thủy văn và giá nhiên liệu, và cho một cấu trúc sở hữu cô đặc. Với lợi suất trái phiếu đang đi lên, một doanh nghiệp có đòn bẩy không hẳn là bến đỗ an toàn.

Những rủi ro đó là thật, và tôi không phủ nhận. Ba điểm cần theo dõi là tiến độ mở rộng công suất, vòng quay vốn lưu động và lịch tái cấp vốn cho các khoản vay dài hạn. Nhưng hãy nhìn vào bản chất dòng tiền. Biên lợi nhuận ròng của doanh nghiệp này đạt 11,09%, thuộc nhóm cao nhất ngành, lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu 18,37% đứng đầu nhóm so sánh. Đó là dòng tiền có hợp đồng và có hợp đồng mua bán điện bảo đảm, biến động thấp. Trong một thị trường mà lợi suất 10 năm của Mỹ đứng trên 5%, dòng tiền trả tiền cho sự chắc chắn thay vì câu chuyện tăng trưởng.

Vậy thì tiêu chí xác nhận cho phiên hôm nay là gì? Theo tôi, thứ nhất là thanh khoản phải hồi lên vùng trên 12.000 tỷ đồng, nếu không mọi biến động giá đều chỉ là nhiễu. Thứ hai là độ rộng phải xác nhận, tức số mã tăng phải vượt số mã giảm chứ không chỉ vài trụ đỡ giữ chỉ số. Thứ ba là dòng ngoại vào nhóm tiện ích phải lan rộng ra ngoài một vài mã dẫn dắt, thay vì chỉ tập trung ở nơi có câu chuyện riêng.

Tôi đồng tình với cả ba tiêu chí đó, và xin bổ sung một điểm: hãy để ý cách dòng tiền trong nước phản ứng với chi phí vốn bên ngoài. Khi lợi suất Mỹ neo cao, một phần vốn có thể chậm lại, và nhà đầu tư thường có xu hướng chuyển từ kỳ vọng sang phòng thủ — chính là lúc cấu trúc danh mục quan trọng hơn dự đoán chỉ số. Mỗi danh mục có mức chịu đựng rủi ro và tỷ trọng khác nhau, nên câu trả lời cho toàn thị trường không thể là câu trả lời cho tài khoản của quý vị. Nếu quý vị muốn biết nhóm tiện ích đang chiếm bao nhiêu phần trong danh mục, mức độ tập trung vào một vài mã lớn đang ở ngưỡng nào, và liệu thanh khoản mỏng có làm vị thế của mình khó thoát hơn — hãy mang đúng số liệu vị thế của mình trao đổi cùng trợ lý Vega trên ứng dụng Wealth Up. Vega sẽ đối chiếu từng mã với phân vị định giá, cường độ dòng ngoại và sức chịu đựng rủi ro của quý vị, để đưa ra một kịch bản hành động cụ thể thay vì lời khuyên chung.