[calm] Cú sốc giá năng lượng đang biến thành đợt tái thắt chặt chính sách tiền tệ trên phạm vi toàn cầu. Ngay sau khi thị trường gia tăng kỳ vọng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản nâng lãi suất vào tháng 12, đến lượt Ngân hàng Trung ương Anh và Ngân hàng Trung ương Châu Âu chịu áp lực lớn. Dự báo từ ngân hàng MUFG cho thấy Ngân hàng Trung ương Anh nhiều khả năng sẽ phải tăng lãi suất 25 điểm cơ bản vào ngày 5 tháng 11 tới, đẩy lãi suất điều hành lên 4,3% khi lạm phát vượt mốc 4%.

[analytical] Điểm đáng chú ý nhất là nguyên nhân của chu kỳ siết này. Không giống như giai đoạn tăng trưởng nóng trước đây, đợt siết chính sách lần này hoàn toàn bị thúc đẩy bởi cú sốc cung năng lượng. Giá dầu Brent đã đóng cửa quanh mốc 113 đô la một thùng, mức cao nhất kể từ tháng 5. Việc chi phí nhiên liệu tăng cao đang buộc các cơ quan điều hành phải lựa chọn giữa việc hy sinh tăng trưởng hoặc chấp nhận lạm phát kỳ hạn bị kéo giãn. Như tại khu vực châu Âu, áp lực tài khóa của Pháp với nợ công xấp xỉ 120% tổng sản phẩm quốc nội đang đẩy chênh lệch lợi suất trái phiếu Pháp và Đức lên mức 170 điểm cơ bản, tiệm cận ngưỡng thời kỳ khủng hoảng nợ công.

[serious] Tác động của cú sốc năng lượng còn lan rộng sang thị trường Mỹ. Tổng thống Mỹ Donald Trump vừa kích hoạt Điều 303 của Đạo luật Sản xuất Quốc phòng nhằm hỗ trợ năng lực sản xuất và lọc hóa dầu nội địa trước sức ép giá xăng vượt 4 đô la một gallon. Tuy nhiên, giới phân tích đánh giá biện pháp này chỉ mang tính dài hạn và khó hạ nhiệt giá nhiên liệu ngay trước kỳ bầu cử giữa kỳ. Cùng lúc đó, thị trường chứng khoán Mỹ ghi nhận phiên bán tháo mạnh ở nhóm cổ phiếu công nghệ và bán dẫn, kéo chỉ số Nasdaq giảm tới 2,6%.

[thoughtful] Sự sụt giảm của nhóm cổ phiếu trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một nghịch lý rất lớn trên thị trường vốn. Khi kênh phát hành trái phiếu doanh nghiệp cho hạ tầng công nghệ rơi vào trạng thái cạn kiệt, các công ty bắt buộc phải chuyển sang gọi vốn bằng cổ phiếu, gây ra áp lực pha loãng và làm giảm giá cổ phiếu. Áp lực giảm giá tài sản này lại khiến thị trường hạ kỳ vọng tăng lãi suất của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ Fed xuống còn khoảng 63 điểm cơ bản cho cả năm. Thế nhưng, khi giá dầu neo cao quanh 113 đô la, áp lực lạm phát gốc vẫn còn nguyên vẹn, đặt Fed vào thế gọng kìm giữa rủi ro tài sản rủi ro suy giảm và lạm phát dai dẳng.

[speaking with emphasis] Ngay cả những tài sản được coi là kênh trú ẩn an toàn như vàng cũng không đứng ngoài vòng xoáy điều chỉnh. Giá vàng thế giới hôm qua đã rơi xuống dưới mốc 4.040 đô la một ounce, mức thấp nhất kể từ tháng 8. Nguyên nhân cốt lõi không phải do vàng mất đi giá trị dài hạn, mà do áp lực giải chấp tài khoản ký quỹ từ thị trường chứng khoán. Khi cổ phiếu lao dốc, các nhà đầu tư buộc phải bán vàng để thu hồi tiền mặt bù đắp vị thế đòn bẩy.

[authoritative] Đó chính là cơ chế truyền dẫn của thanh khoản ngắn hạn. Lợi suất thực của trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm hiện đứng ở mức xấp xỉ 2,8%, cao nhất trong nhiều năm, làm gia tăng chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng. Bức tranh toàn cầu cho thấy chi phí vốn thực đang bị neo cao ở quy mô đa quốc gia, tạo ra một môi trường kinh doanh đầy thách thức cho cả các nền kinh tế đang phát triển.

[calm] Chuyển sang góc nhìn vĩ mô Việt Nam, sự phân hóa giữa chi phí vốn quốc tế và nỗ lực điều tiết trong nước tiếp tục lộ diện. Ngày 21 tháng 10, Ngân hàng Nhà nước đã ban hành công văn chỉ đạo các ngân hàng thương mại giảm thực chất khoảng 0,5% một năm lãi suất tiền gửi ở các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên. Tuy nhiên, trên thị trường mở, Ngân hàng Nhà nước lại thực hiện hút ròng hơn 13 nghìn tỷ đồng trong 5 phiên vừa qua để giữ chênh lệch lãi suất VND và USD, bảo vệ tỷ giá trước đà tăng của lợi suất toàn cầu.

[analytical] Đây chính là phép thử lớn cho việc nén lãi suất bằng công cụ hành chính. Trong bối cảnh lạm phát theo năm vẫn ở mức trên 5%, việc ép hạ lãi suất huy động có thể làm giảm lãi suất thực của người gửi tiền xuống vùng chỉ còn khoảng 1%. Nếu chênh lệch lãi suất huy động thực bị thu hẹp quá mức, dòng tiền tiết kiệm có thể tìm đường sang các kênh tài sản khác. Ở chiều ngược lại, việc điều hành giá xăng trong nước vừa qua đã ghi nhận mức giảm hơn 1.800 đồng một lít cho xăng E10, nhờ trích lập quỹ bình ổn, giúp làm dịu bớt áp lực chi phí sinh hoạt cho người dân trong ngắn hạn. [thoughtful] Khi chi phí vốn toàn cầu tiếp tục neo cao và các ngân hàng trung ương lớn đồng loạt bước vào đợt siết chính sách mới, liệu các biện pháp nén lãi suất tiền gửi nội địa có thể kéo dài mà không gây ra hiện tượng dịch chuyển dòng vốn? Liệu danh mục đầu tư của quý vị đã được kiểm tra sức chịu đựng trước kịch bản lợi suất thực toàn cầu duy trì ở mức cao? Quý vị có thể sử dụng Trợ lý Vega trên ứng dụng Wealth Up để rà soát lại độ nhạy của các tài sản trong danh mục đối với biến số chi phí vốn và tỷ giá ngay hôm nay.