Deutsche Bank vừa nâng dự báo lên ba đợt tăng lãi suất liên tiếp — tháng 12, tháng 1 và tháng 3 — đưa lãi suất điều hành Mỹ từ vùng 3,75 đến 4% hiện nay lên 4,5 đến 4,75%. Trước đó họ chỉ dự báo hai đợt, có nhịp nghỉ trong tháng 1. Cái làm thay đổi là báo cáo giá tiêu dùng tháng 10: tăng 0,4% so tháng trước, cao hơn dự báo 0,3%, và cho thấy đà tăng lan rộng chứ không cục bộ.

Điều này dịch cuộc tranh luận sang một trục khác. Không còn là Fed có tăng trong tháng 12 hay không — thị trường đã định giá xác suất trên 95% — mà là tăng nhanh đến đâu. Kịch bản không có nhịp nghỉ nào tới tháng 3 hiện chưa nằm trong giá. Và cú định giá lại đó dồn vào phần đầu đường cong, tức chi phí vay đô la ngắn hạn, đúng loại vốn mà doanh nghiệp Việt Nam vay ngoại tệ đang phải trả.

Cùng ngày, Bộ Tài chính Mỹ công bố thâm hụt ngân sách tháng 10 ở mức 404 tỷ đô la — cao nhất mọi tháng 10 trong lịch sử, tăng 42% so cùng kỳ. Luỹ kế cả năm tài khoá lên 2.000 tỷ đô la, tương đương 6,1% GDP. Con số này giải thích một nghịch lý: lợi suất dài tăng vọt, trong khi kỳ vọng lạm phát 10 năm lại giảm, chỉ còn 2,24%.

Nghĩa là phần bù bị đòi không đến từ lạm phát, mà từ cung trái phiếu và rủi ro tài khoá. Lợi suất 10 năm vượt 5,1%, hai năm lên 4,86% với gần 14 điểm cơ bản chỉ trong một phiên. Trong khi Fed tăng lãi suất để chống lạm phát, chính phủ Mỹ vừa ghi nhận tháng thâm hụt lớn nhất lịch sử — hai lực ngược chiều, và thị trường đang bắt đầu đòi giá cho lực thứ hai.

Và đây là diễn biến đáng chú ý nhất phiên hôm qua: vàng bốc hơi 112 đô la, tương đương 2,8%, về 3.875 đô la một ounce, thủng vùng đáy cuối tháng 10. Trớ trêu là nó xảy ra đúng lúc hãng thông tấn nhà nước Iran xác nhận Sirik ở tỉnh Hormozgan bị không kích, Mỹ điều hàng không mẫu hạm thứ ba tới vùng Vịnh, và dầu WTI tăng 2,3 đô la lên 88,78 đô la một thùng.

Vai trò hàng rào địa chính trị của vàng bị chi phí cơ hội vô hiệu hoá. Lãi suất thực 10 năm của Mỹ đang 2,86%, phân vị 99% trong 5 năm — cao nhất chu kỳ. Nắm một tài sản không sinh lãi ở mức đó là quá đắt. Nhưng có một kịch bản chưa ai định giá: nếu chiến sự lan ra eo biển Hormuz, vàng, dầu và lợi suất có thể tăng cùng lúc — khi đó không còn tài sản nào đệm được danh mục.

Bức tranh toàn cầu vì thế không chỉ có nước Mỹ. Ngân hàng Trung ương Nhật công bố giá sản xuất tháng 10 tăng 7,1% so cùng kỳ, vượt dự báo 6,5%, với giá nhập khẩu tính theo yên cao gần 25%; khảo sát trước đó cho thấy 83% chuyên gia kinh tế dự báo Nhật tăng lãi suất trong tháng 12. Tại Anh, thành viên Ủy ban Chính sách tiền tệ Megan Greene nói cần chủ động thắt chặt trước rủi ro tiền lương neo cao, còn Phó Thống đốc Clare Lombardelli gọi đợt tăng 25 điểm cơ bản tháng 12 là khả dĩ.

Ba ngân hàng trung ương lớn cùng siết trong một quý là lần đầu trong chu kỳ này. Hệ quả cụ thể: nguồn vốn rẻ cuối cùng — giao dịch carry bằng đồng yên — đang bị rút, trong khi đồng yên vẫn bị ép quanh vùng 160 bất chấp can thiệp. Với Việt Nam, Nhật là nhà cung cấp vốn đầu tư trực tiếp và vốn hỗ trợ phát triển lớn nhất; đồng yên yếu cộng lãi suất Nhật tăng tạo động lực hồi hương vốn, đúng lúc vốn đầu tư nước ngoài đăng ký 10 tháng đã đạt 54,85 tỷ đô la, cao nhất từ 2009.

Về trong nước, hai tin mới. Ngân hàng Nhà nước triển khai mua ngoại tệ qua hoán đổi kỳ hạn 182 ngày và mua giao ngay để bổ sung thanh khoản đồng Việt Nam; lãi suất qua đêm liên ngân hàng quanh 4,6%, trong khi dự trữ ngoại hối đứng yên ở 87,6 tỷ đô la suốt hai quý. Và Bộ Công Thương phê duyệt khung giá phát điện LNG năm 2026, giá tối đa 3.453 đồng một kWh — đáng chú ý là tỷ giá tính toán trong khung này là 26.378 đồng một đô la, cao hơn tỷ giá trung tâm 25.524 khoảng 3,3%.

Điểm cần đọc đúng: hoán đổi 182 ngày là nợ có kỳ hạn, không phải dự trữ. Nó đưa đồng Việt Nam ra, giữ đô la lại, hạ được lãi suất ngắn hạn mà không mất dự trữ — nhưng khi lô hoán đổi đáo hạn, áp lực quay lại đúng quý I năm 2027, trùng lúc thuế tiêu thụ đặc biệt xăng hết miễn giảm ngày 1 tháng 4, tạo cú nhảy bậc cơ học cho giá xăng và chỉ số giá tiêu dùng. Câu hỏi cho danh mục của quý vị: phần nào đang giả định lãi suất đô la ngắn hạn đứng yên? Quý vị có thể dùng Trợ lý Vega trên ứng dụng Wealth Up để rà lại giả định đó cho từng khoản vay.