Tiếp nối câu hỏi tập trước về áp lực chi phí vốn toàn cầu, dữ liệu chính thức vừa công bố từ Bộ Tài chính Nhật Bản đã xác nhận một con số giật mình. Nhật Bản cùng Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent đã thực hiện đợt can thiệp phối hợp kỷ lục, chi tới 50 tỷ đô la trong duy nhất một ngày 30 tháng 7, nâng tổng mức can thiệp mùa hè lên 97 tỷ đô la để đỡ đồng yên. Tuy nhiên, tỷ giá USD/JPY hiện vẫn kẹt quanh vùng 158.

Con số 97 tỷ đô la đó là minh chứng rõ nhất cho thấy can thiệp trực tiếp bằng ngoại hối sẽ bất lực nếu chênh lệch lãi suất không thu hẹp. Điểm mấu chốt nằm ở chỗ: lợi suất thực trái phiếu chính phủ Mỹ kỳ hạn 10 năm đã vọt lên 2,6%, vùng cao nhất 5 năm, trong khi kỳ vọng lạm phát dài hạn lại giảm xuống 2,2%. Nghĩa là chi phí vốn thực của toàn cầu đang tăng vọt không phải vì lạm phát bùng nổ, mà vì phần bù rủi ro và áp lực cung trái phiếu.

Nói đến áp lực cung trái phiếu, Goldman Sachs vừa đưa ra dự báo đáng chú ý: các tập đoàn công nghệ lớn sẽ phát hành khoảng 1.500 tỷ đô la trái phiếu doanh nghiệp trong 3 năm tới để tài trợ cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo. Chỉ riêng từ cuối tháng 10 đến nay, hơn 110 tỷ đô la đã được công bố, tiêu biểu như Microsoft chào bán 25 tỷ đô la hay Oracle 10 tỷ đô la. Cuộc đua công nghệ đã chính thức chuyển từ câu chuyện tăng trưởng doanh thu sang bài toán kỷ luật bảng cân đối kế toán và chi phí vốn.

Làn sóng phát hành khổng lồ này đang rút thanh khoản dài hạn và đẩy mặt bằng chi phí vay toàn cầu lên cao. Trong khi đó ở thị trường năng lượng, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố khả năng không kích tái diễn vào Iran là khá thấp do các đồng minh Vùng Vịnh ưu tiên duy trì phong tỏa. Điều này gỡ bỏ một phần phí rủi ro chiến tranh kịch tính, nhưng lại đặt ra một mức sàn nguồn cung kiên cố, giữ giá dầu Brent đứng vững quanh vùng 98 đô la một thùng.

Giá năng lượng neo cao là lý do Ngân hàng Trung ương Anh vừa quyết định nâng lãi suất lên 4% với sự đồng thuận tuyệt đối. Nhưng nhìn về trong nước, Ngân hàng Nhà nước Việt Nam lại đang đi theo một trục hoàn toàn khác. Đầu tuần này, cơ quan quản lý đã yêu cầu các ngân hàng thương mại giảm lãi suất huy động 0,5 đến 1% và giảm lãi suất cho vay 1,5 đến 2%, đồng thời triển khai công cụ hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 6 tháng để hỗ trợ thanh khoản.

Đây là một mâu thuẫn chính sách rất đáng theo dõi. Ngân hàng Nhà nước muốn hạ chi phí vốn nội địa, nhưng lãi suất liên ngân hàng vẫn duy trì ở mốc 5,2% và lợi suất thực trái phiếu chính phủ 10 năm của Việt Nam đang rơi vào vùng âm. Cùng lúc đó, dữ liệu cán cân thanh toán cho thấy đệm dự trữ ngoại hối chỉ còn tương đương 2,1 tháng nhập khẩu. Ép giảm lãi suất VND trong khi lợi suất thực đô la Mỹ ở mức 2,6% sẽ vô tình tạo áp lực chuyền sang tỷ giá và dòng vốn.

Áp lực này càng lớn khi nhìn vào bức tranh tài khóa. Quốc hội vừa thông qua dự toán ngân sách năm 2027 với tỷ lệ tán thành 100%. Mục tiêu bội chi được nâng lên 4,5% GDP, tương đương gần 740 nghìn tỷ đồng, kéo theo tổng nhu cầu vay lên tới 1,28 triệu tỷ đồng. Song song đó, Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo Ngân hàng Nhà nước tăng cường thanh tra tín dụng bất động sản, đặc biệt là các doanh nghiệp đang cơ cấu lại nợ.

Một cú xoay trục tài khóa rộng mở cho năm 2027 đặt trong bối cảnh thanh tra tín dụng thắt chặt sẽ tạo ra sự phân hóa gay gắt. Các ngân hàng sẽ buộc phải chọn lọc kỹ hơn, và chi phí vốn thực tế của các doanh nghiệp yếu rủi ro chưa chắc đã giảm như kỳ vọng chính sách. Bài toán gối đầu cho tập tiếp theo là: liệu áp lực phát hành trái phiếu chính phủ lớn vào năm tới có vô tình kéo mặt bằng lãi suất dài hạn lên, làm triệt tiêu nỗ lực nới lỏng tiền tệ hiện tại? Đứng trước bức tranh lạm phát thực âm và sự phân hóa chính sách này, nhà đầu tư nên tự hỏi: danh mục của mình đang chịu rủi ro ra sao nếu chi phí vốn dài hạn không thể hạ thêm? Quý vị có thể sử dụng Trợ lý Vega trên ứng dụng Wealth Up để bóc tách ngay mức độ nhạy cảm của các cổ phiếu ngân hàng và bất động sản đang nắm giữ.