Việt Nam vừa đưa kim ngạch xuất nhập khẩu mười tháng năm 2026 vượt 1.010 tỷ USD, mức cao nhất từ trước tới nay. Nhưng đằng sau cột mốc ấy là một sự đảo chiều ít được chú ý: nhập khẩu tăng 37,4% trong khi xuất khẩu chỉ tăng 27,5%, đẩy cán cân thương mại từ xuất siêu 19,49 tỷ USD cùng kỳ năm trước sang nhập siêu 12,07 tỷ USD. Chín mươi bốn phẩy một phần trăm kim ngạch nhập khẩu là tư liệu sản xuất, nghĩa là nền kinh tế đang nhập máy móc để mở rộng năng lực chứ không phải nhập hàng tiêu dùng. Chính guồng máy đó bào mòn bộ đệm ngoại tệ: dự trữ ngoại hối đứng yên 87,6 tỷ USD suốt ba quý trong khi nhập khẩu tăng gần 45%, khiến hệ số trang trải rơi về 2,1 tháng theo bình quân bốn quý và chỉ còn 1,54 tháng nếu tính theo nhịp ba tháng gần nhất. Cán cân vãng lai quý hai âm 11,1 tỷ USD, còn cán cân tổng thể dương 81 triệu USD chỉ nhờ khoản mục lỗi và sai sót 9,28 tỷ USD. Với lạm phát 5,09% và bộ đệm ngoại tệ mỏng, Ngân hàng Nhà nước chọn giữ nguyên lãi suất điều hành và bơm thanh khoản qua thị trường mở cùng công cụ hoán đổi ngoại tệ 2 tỷ USD, thay vì hạ lãi suất. Cái giá rơi vào doanh nghiệp vay vốn và người gửi tiền, khi lãi suất thực chỉ còn quanh 1,2%.